Osmaniye Cebelibereket Gazetesi

Nikola Tesla : Dünyayı ikiye bölen adam!

Nikola Tesla, bir takım çevrelerce bilim dünyasından adeta silinmeye çalışılan büyük bir isim. Tesla o kadar çok ve önemli bilimsel gelişmeye imza atmış bir şahsiyet ki kendisi ancak Edison ile kıyaslanabilir. Hatta ondan bile daha önemli işler yaptığını söylemek asla yanlış olmayacaktır.

Nikola Tesla 1856 yılında Hırvatistan’da dünyaya geldi. Ä°nanılmaz bir hafızası vardı. Altı dili çok rahat konuÅŸabiliyordu. Gratz’daki Bilim Enstitüsü’nde 4 sene Matematik, Fizik ve Mekanik okudu. Ama onun esas ilgi alanı elektrik oldu. O dönemlerde elektrik henüz emekleme dönemini yaÅŸayan çok yeni bir bilim dalı durumundaydı. Akkor telli ampul daha icat edilmemiÅŸti bile.

Tesla 1884 yılında ABD’ye geldi. Cebindeki tavsiye mektubunun yardımı ile mucit Thomas Edison’un yanında çalışmaya baÅŸladı. Edison o günlerde akkor telli ampulü yeni icat etmiÅŸti ve elektriÄŸin aktarılması konusunda bir sistem geliÅŸtirmeye çalışıyordu. Edison bu noktada doÄŸru akıma (DC) güveniyordu. Ancak DC o kadar çok sorun çıkarıyordu ki bir türlü istediÄŸi sonuçları elde edemiyordu.

Bir gün Tesla’yı yanına çağırdı ve sistemdeki sorunları çözerse kendisine büyük bir maddi ödül vereceÄŸini söyledi. Tesla, Edison’u, o günün parası ile 100,000, bugünün parasıyla milyonlarca Dolarlık bir masraftan kurtararak sistemdeki aksaklıkları giderdi. Ama Edison vaadettiÄŸi ödülü vermedi. Tesla, bu durum üzerine Edison’un laboratuarındaki görevinden istifa etti. Edison, sözünden dönmekle kalmadı bir de Tesla’nın bundan sonraki bilimsel kariyerini kötülemeye, onu aÅŸağılamaya baÅŸladı. Bugün Tesla’nın bu kadar az bilinen bir isim olmasının altında Edison’un bu çabalarının büyük payı vardır.

Tesla elektriÄŸin taşınması için Edison’unkinden çok daha iyi bir sistem geliÅŸtirdi. Sistemde DC yerine alternatif akım (AC) kullandı. Tesla’nın geliÅŸtirdiÄŸi transformatörler vasıtası ile elektriÄŸi ince kablolar üzerinden uzak mesafelere kayıpsız taşımak mümkündü artık. Oysa DC temeline dayanan aktarım sisteminde her bir mil kare için büyük bir elektrik santrali kurmak ve çok kalın kablolar kullanmak gerekiyordu.

Ancak taşınacak elektriği kullanacak cihazlar olmadan bu sistemin herhangi bir pratik anlamı yoktu.

Tesla bundan sonra elektrikle çalışan motorlar yapmaya baÅŸladı. 19uncu Yüzyıl’ın sonlarında hiçbir bilim adamı, AC kullanan motorların gerçek olabileceÄŸine ihtimal vermiyordu. Saniyede altmış kere yön deÄŸiÅŸtiren bir akımla çalışan motorun bir ileri bir geri gideceÄŸini ve sonuç olarak hiçbir yere gidemeyeceÄŸini düşünüyorlardı. Tesla böyle düşünenleri yanıltarak ilk AC elektrik motorunu icat etti.
Tesla’nın en önemli özelliklerinden biri oturup şöyle ya da böyle bir cihaz ya da sistem geliÅŸtireceÄŸini söylemesi sonra da bunu gerçekten de aynen dediÄŸi gibi yapmasıydı.

Bir keresinde, Edison’un çalışma yöntemleri hakkında şöyle konuÅŸmuÅŸtu: “Edison, bir samanlıkta kayıp bir iÄŸneyi bulmak durumunda olsa bir balarısı çalışkanlığı ile tüm samanların altına tek tek bakarak söz konusu iÄŸneyi bulmaya çalışır. Ben bilimsel çalışmalarında buna sık sık tanık olurdum. Oysa biraz teorik çalışma, biraz da hesaplama yapmak suretiyle harcadığı vakit ve emeÄŸin yüzde doksanından tasarruf edebilirdi.”

Tesla öyle büyük bir bilim adamı idi ki daha dünya fluoresan ampulle tanışmadan 40 sene önce kendi laboratuarını fluoresan ampullerle aydınlatıyordu. Çeşitli dünya fuarlarında ve sergilerde cam tüpleri alıp ünlü bilim adamlarının adını oluşturan ampuller yapıyordu. Günümüzdeki neon ampullerin ilk örnekleriydi bunlar.

Tesla dünyanın ilk hidroelektrik santralinin de mucidiydi. Niagara Åželalesi’nin üzerinde kurulu olan ilk hidroelektrik santral, “Tesla” imzasını taşıyordu.

Otomobillerde kullanılan ilk hızölçeri de Tesla icat etti.

Bu arada AC konusundaki baÅŸarıları George Westinghouse adındaki bir giriÅŸimcinin kulağına gitmiÅŸti. Westinghouse, Tesla ile bir sözleÅŸme imzaladı. SözleÅŸmeye göre, Westinghouse, sattığı her bir kilovat AC elektrik için Tesla’ya 2.50 Dolar verecekti. Tesla bir anda tasarladığı ama parasızlık nedeniyle gerçekleÅŸtiremediÄŸi çalışmaları için nakit paraya kavuÅŸmuÅŸtu.

Ancak Edison da DC sistemi için büyük yatırımlar yapmıştı. Tesla’nın AC sistemini yerden yere vurmak konusunda her vesileyi ustalıkla deÄŸerlendiriyordu. AC’nin DC’ye oranla çok tehlikeli olduÄŸunu iddia ediyordu. Tesla bu karalama kampanyasına karşı kendi pazarlama kampanyasını baÅŸlattı. 1893′te Chicago’da düzenlenen Dünya Fuarı’nda (fuarı 21 milyon kiÅŸi ziyaret etmiÅŸti) AC’nin ne kadar güvenli olduÄŸunu göstermek içinden vücudundan geçirdiÄŸi elektrik ile çok sayıda ampul yaktı. Daha sonra kendi adını verdiÄŸi bobinleri kullanarak ÅŸimÅŸek yaratıp bunları izleyicilerin üzerine fırlattı. Tabii ki kimseye bir ÅŸeycikler olmadı.

Tesla’nın Westinghouse’dan alacağı ücretin 1 milyon Dolar’ı geçmesi Westinghouse’ı malî sorunlarla yüz yüze getirdi. Tesla, sözleÅŸmesi geçerli olduÄŸu sürece Westinghouse’un iflas edebileceÄŸini idrak ederek sözleÅŸmesini yırtıp attı. Çünkü onun en büyük amacı insanlara ucuz AC elektrik verebilmekti. Dünyanın ilk milyarderi olmaktansa patentleri karşılığında kendisine ödenen 216,600 Dolar’a razı oldu.

1898 yılında, Madison Square Garden’da hazır bulunan izleyicilere, ilk uzaktan kumandalı tekneyi tanıştırdı.

Tesla halka ucuzdan da öte bedava elektrik enerjisi temin etme hayalleri kurmaya baÅŸlamıştı. 1900′de yatırımcı J.P. Morgan’ın 150,000 Dolar’lık malî desteÄŸi ile Long Island’da “Kablosuz Yayın Sistemi”ni kurdu. Bu yayın kulesi dünyanın ilk telefon ve telgraf hizmeti verecek, aynı zamanda dünyaya resim, borsa haberleri ve hava durumu yayını yapacak bir tasarımdı. Morgan bunun gerçek anlamda “bedava enerji” olduÄŸunu anlayınca desteÄŸini çekti. Morgan’ın desteÄŸini çekmesi Tesla’yı finansal sorunlar içine sürükledi. Kule, hurda fiyatına alacaklılara satıldı. Dünya Tesla’nın çatlak olduÄŸunu düşünmeye baÅŸlamıştı. O dönemde sesin, resimlerin ve elektriÄŸin bu ÅŸekilde yayılması duyulmuÅŸ ÅŸey deÄŸildi çünkü.

Oysa insanların bilmediÄŸi bir ÅŸey vardı. Tesla’nın, Marconi’nin “radyoyu icat ettim” diye ortaya çıkmasından 10 sene önce radyonun temel çalışma prensiplerini ortaya koymuÅŸ olduÄŸuydu. Aslında, 1943 yılında yani Tesla’nın öldüğü sene ABD Yüksek Mahkemesi Marconi’nin patentlerini Tesla’nın bu konuda daha önce gerçekleÅŸtirdiÄŸi çalışmalar nedeniyle iptal etti. Ancak bu konu neredeyse hasır altı edildi ve hemen hemen hiçbir zaman gündeme getirilmedi. Halâ bir çok baÅŸvuru kaynağında Marconi radyonun babası olarak gösterilirken Tesla’nın adından hiç söz edilmez. Åžunu da belirtmekte fayda var: Marconi’nin radyosu ses iletmiyor sadece sinyal yayabiliyordu. Oysa bu, Tesla’nın Marconi’den seneler önce gerçekleÅŸtirdiÄŸi bir ÅŸeydi.

Ä°ÅŸte bu noktada basın Tesla’nın iddialarını abartmaya baÅŸladı. Güya, Tesla, Mars’tan ve Venüs’ten sinyaller aldığını söylemiÅŸti. Bugün biliyoruz ki Tesla gerçekten de uzak birtakım yıldızlardan sinyaller almıştı. Ama o yıllarda uzay hakkında pek az ÅŸey biliniyordu. Basın, bilir bilmez Tesla’nın bazı iddialarını bire bin katarak kamuoyunun gündemine getiriyordu. Uzaylılarla konuÅŸtuÄŸunu söyleyenler bile vardı.

Manhattan’daki laboratuarında çalışmalarını sürdüren Tesla, dünyayı, radyolardaki istasyon arama düğmesine benzer dev bir ayar düğmesi haline getirmeyi baÅŸarmıştı. Ayrıca yeryüzü ile aynı frekansta titreÅŸim üretmeye yarayacak, buhar gücü ile iÅŸleyen bir titreÅŸim cihazı yapmıştı. Sonuçta ne mi oldu? Yakın çevredeki bütün apartmanları sarsan ÅŸiddetli bir deprem meydana getirdi. Binalar zangır zangır sarsıldı, camlar kırıldı, boya ve sıvalar duvarlardan döküldü. Tesla’nın hesaplarına göre aynı sistemle Empire State binasını yok etmek hatta dünyayı ortasından ikiye ayırmak da pekala mümkündü. Tesla, bilim dünyanın rezonans frekanslarını hesaplamadan 60 sene önce bu iÅŸi yapmıştı. Tesla’nın dünyayı ikiye ayırmak konusunda deney yapmadığını düşünenler varsa hemen söyleyelim ki yanılıyorlar.

1899′da Colorado Springs’teki laboratuarında buna benzer bir giriÅŸimde bulundu. Dünyanın bir ucundan diÄŸer ucuna gidip sonra da kaynağına geri dönecek enerji dalgaları gönderdi. Dalgalar geri geldiÄŸinde bu dalgalara bir miktar elektrik daha yükleyerek bir daha gönderdi. Sonuçta insan elinden çıkan en büyük ÅŸimÅŸek yaratılmış oldu. Tam 40 metrelik dev bir ÅŸimÅŸekti Tesla’nın bu deney sonucunda elde ettiÄŸi rekor hala kırılamamıştır. ÅžimÅŸeÄŸin gürültüsü 35 km. mesafeden iÅŸitildi. Laboratuvarın etrafındaki alan garip bir mavi ışıkla kaplandı. Ama bütün bunlar Tesla’nın esas gösterisi öncesinde yaptığı ısınma çalışmaları gibiydi. Ne yazık ki laboratuvarında deneylere devam ederken kendine ait elektrik santralinin donanımını havaya uçurdu ve bir daha da onarması mümkün olmadı.

1. Dünya Savaşı’nda ABD devleti Alman denizaltılarını tespit edecek bir sistem geliÅŸtirme çabasına girmiÅŸti ve bunun için Edison’dan yardım istemiÅŸti. Tesla’nın bu konudaki önerisi enerji dalgaları kullanmak oldu. Bugün bu sisteme radar demekteyiz. Edison, Tesla’nın önerisini doÄŸal olarak reddetti. Çok saçma bir öneriydi ona göre bu öneri. Dünya, bu nedenle radarın icadını 25 sene beklemek zorunda kaldı.

Tesla’nın baÅŸarıları karşısında elde ettiÄŸi ödül neydi dersiniz? Edison Madalyası!.. Edison tarafından sürekli eleÅŸtirilen birine bundan daha kötü bir ödül olamazdı. Sanayi dünyasının onu bilim literatüründen silme çabası iÅŸe yaradı. Yaklaşık 20 sene tecrit edilmiÅŸ bir yaÅŸam sürdü ve modern dünyanın kurucularından Nicola Tesla, 7 Ocak 1943′te, 86 yaşında neredeyse beÅŸ parasız bir ÅŸekilde öldü. Teorilerini deneyecek mali kaynaklardan yoksun olduÄŸu için sadece not tutabiliyordu. Arkasında tonlarca not defteri bıraktı. Bu defterler FBI tarafından hasıraltı edildi. Gün ışığına çıkarılmadı.

Ömrü boyunca 800 icadın patentini aldı. EÄŸer mali destekten yoksun kalmasaydı Edison’un rekorunu rahatlıkla kırabilecek bir insandı. Hayatının son 30 senesinde pek az patent alabildi. Dünya ne yazık ki Tesla’nın dehasına sahip insanları mali açıdan ödüllendirmeyi pek sevmiyor. Ödüllendirilenler sadece orijinal fikirleri alıp bu fikirleri üretime dönüştürüp satanların oluyor.
Bu yazı Hürriyet gazetesi web sayfasından alıntıdır.

Levent Göktem   -   iyibilgi.com